Alergia na pchły u psa: zad, ogon i świąd bez widocznych pcheł

W skrócie: Alergia na pchły u psa (alergiczne pchle zapalenie skóry, w skrócie APZS) to reakcja na białka ze śliny pchły. U uczulonego psa nawet pojedyncze ugryzienia wywołują silny świąd, głównie na zadzie, u nasady ogona i z tyłu ud. Zanim zaczniesz dietę eliminacyjną, pchły trzeba wykluczyć, bo inaczej nie ocenisz, czy zmiana karmy cokolwiek dała.

Pies obgryza okolice ogona, sierść na zadzie jest przerzedzona, a Ty przeglądasz go dokładnie i nie widzisz ani jednej pchły. To bardzo częsta sytuacja i wcale nie oznacza, że pchły nie są problemem. Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje i jak to sprawdzić, zanim zaczniesz szukać winy w misce.

Na czym polega alergia na pchły

Przy alergii na pchły liczba pcheł ma mniejsze znaczenie niż to, jak mocno pies reaguje na ich ślinę. Pchła, gryząc, wprowadza do skóry ślinę. U większości psów ugryzienie powoduje chwilowe swędzenie, a pies uczulony na składniki tej śliny reaguje znacznie silniej i dłużej, często przez kilka dni po jednym kontakcie.

Dlatego zdrowy pies może nosić sporo pcheł i drapać się umiarkowanie, a pies uczulony może mieć ich kilka i drapać się do krwi. Uczulony pies dodatkowo intensywnie się wylizuje i wygryza, więc część pcheł usuwa sam. Stąd wrażenie, że „pcheł nie ma”.

APZS opisuje się jako jedną z najczęstszych chorób skóry u psów. Może współistnieć z alergią pokarmową i atopią, więc wynik „pchły” nie zamyka sprawy, tylko porządkuje kolejne kroki.

Gdzie swędzi: mapa alergii na pchły

Alergia na pchły ma bardzo charakterystyczny rozkład zmian: tylna połowa ciała, z centrum tuż przed ogonem. To pomaga odróżnić ją od alergii pokarmowej, która częściej dotyczy uszu, pyska, łap i pach.

• Zad i dolna część grzbietu, czyli okolica tuż przed ogonem. To najbardziej typowe miejsce.
• Nasada ogona. Sierść jest przerzedzona, pies obraca się i gryzie ogon.
• Tył i wewnętrzna strona ud.
• Okolica krocza i dolna część brzucha, szczególnie przy dłużej trwającym problemie.

Na skórze widać drobne czerwone grudki, strupki, przerzedzoną lub połamaną sierść, a przy długim trwaniu ciemniejszą i pogrubioną skórę. Więcej o tym, jak rozróżniać przyczyny po miejscu zmian, piszemy we wpisach pies wygryza sierść i zaczerwieniona skóra u psa.

Alergia na pchły czy pokarmowa: porównanie

Te dwie alergie dają inny obraz na ciele i w kalendarzu, choć u jednego psa mogą wystąpić razem. Tabela pokazuje typowe różnice.

Tabela pokazuje typowy obraz, ale pies nie musi go znać. Długie drapanie rozlewa zmiany, a dwie alergie naraz dają mieszany obraz. Dlatego ostateczną ocenę zostaw weterynarzowi.

Jak sprawdzić, czy pies ma pchły

U alergika szukaj odchodów pcheł, a nie samych owadów, bo te pierwsze zostają w sierści, nawet gdy pies wygryzł pchły. Potrzebujesz gęstego metalowego grzebienia, białej kartki i ręcznika papierowego.

1. Przygotuj białe tło. Postaw psa na białym prześcieradle albo dużej białej kartce.
2. Przeczesz typowe miejsca. Zad, nasadę ogona i brzuch, gęstym metalowym grzebieniem, kilka razy w każdym miejscu.
3. Wytrzep grzebień. To, co zostało między zębami, przenieś na zwilżony biały ręcznik papierowy.
4. Rozetrzyj czarne okruchy. Jeśli zostawiają rdzawe lub czerwonawe smugi, to odchody pcheł, czyli strawiona krew.
5. Sprawdź pozostałe zwierzęta. Zwłaszcza koty, które często przynoszą pchły i same mają mało objawów.

Ujemny wynik nie wyklucza alergii na pchły. Jeśli objawy pasują, weterynarz i tak może zalecić ścisłą ochronę przed pchłami przez kilka tygodni i ocenić, czy świąd słabnie.

Dlaczego pchły trzeba wykluczyć przed dietą eliminacyjną

Dieta eliminacyjna przy aktywnych pchłach to praca, której wyniku nie da się odczytać. Wymaga dużo wysiłku: co najmniej 8 tygodni jednego białka, bez przysmaków ze stołu, z dziennikiem objawów. Jeśli w tym czasie psa podgryzają pchły, świąd nie spadnie, nawet gdy karma została dobrana dobrze.

Skutki są dwa. Możesz uznać, że dieta nie zadziałała, i odrzucić białko, które było dla psa bezpieczne. Albo zaczniesz zmieniać karmę co kilka tygodni, a pies pozna kolejne białka, które przy następnej próbie nie będą już nowe. Każde „spalone” rzadkie białko zawęża listę opcji na przyszłość.

Dlatego lekarze zalecają, żeby przez cały czas diety eliminacyjnej wszystkie zwierzęta w domu miały skuteczną i regularną ochronę przed pchłami. Gdy dieta mimo to nie daje poprawy, zajrzyj do wpisu dieta eliminacyjna nie pomaga, gdzie omawiamy, co sprawdzić dalej.

Cykl życia pchły i dom: dlaczego jeden zabieg nie wystarcza

Pchły, które widzisz na psie, to tylko mała część problemu, a reszta czeka w mieszkaniu. Dorosła samica składa na zwierzęciu kilkadziesiąt jaj dziennie, które szybko spadają z sierści do legowiska, szczelin w podłodze i dywanów.

Z jaj w ciągu kilku dni wylęgają się larwy, które chowają się przed światłem w tkaninach i kurzu. Potem przepoczwarczają się w kokonach, a poczwarka potrafi czekać nawet do 6 miesięcy, aż ciepło, drgania czy dwutlenek węgla z oddechu zasygnalizują, że obok jest żywiciel. W mieszkaniu pełny cykl trwa zwykle od 3 do 6 tygodni.

Dla alergika oznacza to, że nowe pchły mogą pojawiać się jeszcze długo po pierwszym zabiegu. Ochrona musi więc być regularna, a nie jednorazowa, i obejmować też otoczenie.

Skoro większość populacji pcheł żyje poza psem, sprzątanie jest częścią planu, a nie dodatkiem do niego.

Jak dobrać legowisko, które łatwo wyprać, piszemy we wpisie o legowisku dla psa alergika.

Gdy pchły są wykluczone, a świąd zostaje

Jeśli po kilku tygodniach regularnej ochrony świąd nie słabnie albo zostaje na łapach, uszach i pysku, czas szukać dalej. Kolejne podejrzenia to alergia pokarmowa i atopia, a pokarm sprawdza się dietą eliminacyjną na białku, którego pies wcześniej nie jadł, albo na karmie hydrolizowanej.

Według przeglądu Muellera, Olivry’ego i Prélauda (BMC Veterinary Research, 2016) najczęściej opisywanymi alergenami pokarmowymi u psów są wołowina, nabiał, kurczak i pszenica. Dlatego na start wybiera się zwykle mięso spoza tej listy.

Z koniną pasują tu karma w słoiku (z drożdżami browarniczymi, grochem i pestkami), weterynaryjna karma na dietę eliminacyjną z dwoma olejami rybnymi, więc nie dla psa uczulonego na ryby, oraz kosteczki na nagrody, które mają 20% tłuszczu.

Konina na dietę po wykluczeniu pcheł

Karma mokra

Kłaczek Menu Konina 400 g

jedno białko zwierzęce

24,00 zł

Karma weterynaryjna

Dogs Plate Vet Allergic 360 g

jedno białko zwierzęce

32,50 zł

Przysmaki

Sanadog Kosteczki treningowe z koniny 100 g

jedno białko zwierzęce

21,50 zł

Kiedy do weterynarza

• Na zadzie lub udzie pojawia się wilgotna, czerwona, bolesna plama, która rośnie w ciągu godzin.
• Pies drapie się do krwi, ma strupy, krostki albo nieprzyjemny zapach skóry.
• Szczeniak, mały pies lub senior ma dużo pcheł i jest osłabiony, ma blade dziąsła albo nie chce jeść. Duża liczba pcheł może prowadzić do niedokrwistości.
• W kale lub wokół odbytu widzisz drobne białe człony przypominające ziarenka ryżu. Pchły przenoszą tasiemca.
• Po kilku tygodniach regularnej ochrony świąd nie słabnie.
• Pies albo inne zwierzę źle zareagowało na preparat przeciw pchłom: ślinotok, drżenie, wymioty.

Co możesz zrobić już dziś

1. Zrób test mokrej kartki. Przeczesz zad i nasadę ogona nad białą kartką, a okruchy rozetrzyj na zwilżonym ręczniku papierowym.
2. Sprawdź kalendarz ochrony. Kiedy ostatni raz każde zwierzę w domu dostało preparat przeciw pchłom i czy robiliście to regularnie, także zimą.
3. Posprzątaj miejsca odpoczynku. Wypierz legowisko i dokładnie odkurz miejsca, w których pies śpi.
4. Zacznij notować. Codziennie świąd w skali 0–10 i zdjęcia zadu oraz nasady ogona. Jak oceniać świąd, opisujemy we wpisie o skali świądu u psa.
5. Zaplanuj dietę po wykluczeniu pcheł. Jeśli świąd zostaje, ustal z weterynarzem dietę eliminacyjną na białku, którego pies nie znał, np. koninie lub króliku, albo na karmie hydrolizowanej. Jak ocenić wynik, piszemy we wpisie po jakim czasie widać efekty karmy.

Najczęstsze pytania