Malassezia u psa: objawy, związek z alergią i rola diety
Drożdżaki Malassezia to zwykle objaw wtórny, najczęściej alergii. Jak je rozpoznać, dlaczego wracają i co realnie może zmienić dieta eliminacyjna.
Jakie są objawy Malassezii u psa?
Tłusta, lepka i zaczerwieniona skóra o zjełczałym zapachu, silny świąd, z czasem ciemnienie i grubienie skóry. Do tego brązowa woskowina w uszach i rdzawe przebarwienia między palcami oraz przy nasadzie pazurów.
Czy Malassezia u psa to objaw alergii?
Bardzo często tak. Drożdżaki Malassezia żyją na skórze zdrowych psów i namnażają się dopiero wtedy, gdy skóra jest osłabiona, najczęściej przez atopię albo alergię pokarmową.
Czy zmiana karmy pomoże na drożdżaki u psa?
Sama karma drożdżaków nie zwalcza. Pomaga przerwać nawroty wtedy, gdy tłem jest alergia pokarmowa, a sprawdza się to dietą eliminacyjną przez co najmniej 8 tygodni, równolegle z leczeniem zaleconym przez weterynarza.
Czy drożdże piwne w karmie karmią Malassezię?
Nie. To inny gatunek drożdży, który nie zasila drożdżaków na skórze. Drożdże piwne bywają za to rzadkim alergenem, więc przy ścisłej diecie eliminacyjnej lepiej wybrać karmę bez nich.
W skrócie: Malassezia u psa daje tłustą, pachnącą zjełczałym tłuszczem i swędzącą skórę, brązowe uszy i rdzawe łapy. Prawie zawsze jest objawem wtórnym: drożdżaki korzystają z tego, że skóra jest już chora, najczęściej z powodu alergii. Leczenie drożdżaków daje ulgę, ale jeśli pod spodem jest alergia pokarmowa, nawroty ustąpią dopiero po znalezieniu białka, które psu szkodzi.
Pies pachnie jak stary ser kilka dni po kąpieli, skóra na brzuchu ciemnieje, a łapy brązowieją. Weterynarz potwierdza drożdżaki, kuracja pomaga, a po kilku tygodniach wszystko wraca. Ten tekst nie jest ogólnym poradnikiem o drożdżakach, tylko o tym, jak Malassezia łączy się z alergią i co w tej sytuacji może zrobić dieta.
Malassezia to zwykle sygnał, a nie przyczyna
Drożdżaki Malassezia żyją w niewielkiej ilości na skórze i w uszach większości zdrowych psów i nikomu nie szkodzą. Problem zaczyna się, gdy dostają lepsze warunki: więcej łoju, wilgoć, ciepło i uszkodzoną barierę skórną. Wtedy namnażają się, podrażniają skórę i nasilają świąd.
Najczęstszym tłem jest alergia: atopowe zapalenie skóry, czyli uczulenie na roztocza, pyłki i inne czynniki ze środowiska, oraz alergia pokarmowa. Skóra alergika jest słabiej chroniona, produkuje więcej łoju, a pies liże i drapie, dokładając wilgoć i mikrouszkodzenia. Rzadziej za drożdżakami stoją pasożyty (pchły, nużeńce, świerzbowce), choroby hormonalne, takie jak niedoczynność tarczycy, albo głębokie fałdy skóry.
U części psów z atopią dochodzi do tego nadwrażliwość na same drożdżaki. Wtedy nawet niezbyt duża ich liczba wywołuje silny świąd, dlatego dwa psy z podobnym wynikiem badania mogą drapać się zupełnie inaczej.
Objawy, które łączą drożdżaki z alergią
Malassezia lubi te same miejsca, które atakuje alergia, i to jest pierwsza wskazówka. Najbardziej charakterystyczne są zapach i tłusta, lepka skóra, a przy dłuższym przebiegu ciemnienie i grubienie skóry, która zaczyna przypominać skórę słonia.
| Miejsce | Co widać przy Malassezii | Co to mówi o tle alergicznym |
|---|---|---|
| Uszy | Brązowa, tłusta woskowina, zapach, zaczerwieniona małżowina, potrząsanie głową | Nawracające zapalenia uszu to jeden z najczęstszych objawów alergii pokarmowej i atopii |
| Łapy | Rdzawa sierść między palcami, brązowy nalot przy nasadzie pazurów, czerwone przestrzenie między opuszkami | Wylizywanie łap to typowy objaw świądu alergicznego, a ślina i wilgoć sprzyjają drożdżakom |
| Pachy, pachwiny, brzuch | Tłusty nalot, zaczerwienienie, ciemne plamy, zgrubiała skóra | Ten sam rozkład co przy atopii i alergii pokarmowej |
| Spód szyi, wargi, fałdy | Tłusta, ciemniejąca skóra, zapach z fałdów wargowych i nosowego | Tu ważna jest też budowa: luźna skóra i głębokie fałdy same zatrzymują wilgoć |
| Okolica odbytu | Zaczerwienienie, świąd, saneczkowanie | Świąd wokół odbytu często towarzyszy alergii pokarmowej |
Skłonność do Malassezii mają między innymi basset, west highland white terier, shih tzu, cocker spaniel, setter angielski, bokser, jamnik i pudel. Ciemne plamy, które zostają po przewlekłym stanie zapalnym, opisujemy osobno w tekście o czarnych plamach na skórze psa, a zapach, który wraca mimo kąpieli, we wpisie pies śmierdzi mimo kąpieli.
Jak rozpoznać, jaka alergia stoi za drożdżakami
Malassezia nie mówi, czy pies jest uczulony na coś w misce, czy w powietrzu, ale rytm objawów często to podpowiada. Zbierz informacje z ostatniego roku, zanim pójdziesz na wizytę.
- Objawy przez cały rok, także zimą: częściej alergia pokarmowa, choć przy roztoczach atopia też bywa całoroczna.
- Nasilenie wiosną i latem, spokój zimą: częściej pyłki, czyli atopia.
- Do tego luźniejsze kupy, śluz, gazy, więcej niż dwa wypróżnienia dziennie: mocna wskazówka w stronę alergii pokarmowej.
- Świąd skupiony na zadzie i przy ogonie: najpierw pchły.
- Pierwsze objawy w wieku szczenięcym albo u dorosłego psa po latach spokoju: oba scenariusze pasują do alergii pokarmowej, dlatego wiek nie wyklucza żadnej z opcji.
Alergia pokarmowa i atopia często występują razem. Wtedy dieta eliminacyjna zmniejsza świąd, ale nie do zera, a drożdżaki potrafią wracać w sezonie pylenia. Jak to rozróżnić, opisujemy w tekście alergia sezonowa czy pokarmowa.
Cytologia: badanie, które rozstrzyga
Zapach i wygląd skóry nasuwają podejrzenie, ale o drożdżakach decyduje cytologia. Lekarz przykłada do skóry przezroczystą taśmę klejącą albo szkiełko, pobiera wymaz z ucha, barwi materiał i ogląda go pod mikroskopem. Badanie jest szybkie, zwykle bezbolesne i wynik często jest gotowy jeszcze w trakcie wizyty.
Cytologia pokazuje też, czy obok drożdżaków są bakterie. Przy alergii często występują razem i wtedy plan wygląda inaczej. Ujemny wynik z jednego miejsca nie wyklucza Malassezii, jeśli objawy do niej pasują, dlatego lekarz czasem pobiera materiał z kilku okolic.
Plan: drożdżaki i dieta równolegle
Najczęstszy błąd to robienie tych dwóch rzeczy po kolei albo tylko jednej. Świąd z drożdżaków zamaskuje efekt diety, a sama dieta nie usunie drożdżaków, które już się namnożyły.
- Cytologia i leczenie drożdżaków Kąpiele, preparaty miejscowe albo leki dobiera lekarz. Zapisz datę rozpoczęcia.
- Ochrona przeciw pchłom U wszystkich zwierząt w domu, regularnie przez cały czas próby. Inaczej nie odróżnisz efektu diety od efektu zniknięcia pcheł.
- Historia żywienia Spisz wszystkie karmy, przysmaki, gryzaki i suplementy z ostatnich lat. Białko do diety ma być takie, którego pies nie jadł.
- Dieta eliminacyjna Co najmniej 8 tygodni na jednym nowym białku albo karmie hydrolizowanej, bez żadnych dodatków. Nagrody tylko z tego samego białka.
- Kontrola po 3–4 tygodniach Cytologia pokaże, czy drożdżaki ustąpiły. Jeśli tak, a świąd nadal spada, dieta ma szansę działać.
- Ocena po 8 tygodniach Świąd w skali 0–10, zdjęcia skóry, stan uszu. Jeśli jest dużo lepiej, przychodzi próba prowokacyjna.
- Wniosek Gdy po powrocie starej karmy wracają świąd i drożdżaki, tłem była alergia pokarmowa. Gdy nic się nie zmienia, lekarz szuka dalej, najczęściej w stronę atopii.
Do zapisywania świądu przyda się prosta skala, opisana w tekście o świądzie u psa. Leki przeciwświądowe w trakcie diety to osobny temat, rozpisany we wpisie dieta eliminacyjna a leki na świąd.
Drożdże w karmie i inne mity
Wokół drożdżaków narosło sporo mitów żywieniowych, a większość z nich odciąga uwagę od tego, co naprawdę ma znaczenie: od białka w misce.
- jedno nowe białko albo karma hydrolizowana przez 8 tygodni
- nagrody z tego samego białka co karma
- karma bez drożdży, jeśli dieta ma być bardzo ścisła
- kwasy tłuszczowe jako wsparcie bariery skórnej, na miesiące
- suche łapy i fałdy po każdym spacerze
- dieta bez węglowodanów „głodzi” drożdżaki na skórze
- karma bez zbóż sama usuwa Malassezię
- drożdże piwne w karmie karmią Malassezię
- ocet jabłkowy na skórę i do miski
- olej kokosowy w fałdach skóry
Malassezia rozwija się w łoju na skórze, a nie w cukrze z miski. Nie ma dobrych dowodów, że usunięcie ziemniaków, ryżu czy zbóż z karmy zmniejsza liczbę drożdżaków u psa. Liczy się źródło białka, bo to ono uczula.
Z drożdżami piwnymi i browarniczymi jest inaczej, niż mówi internet. To inny gatunek niż Malassezia, więc nie „zasila” zakażenia skóry. Bywa za to rzadkim alergenem pokarmowym, dlatego przy bardzo ścisłej diecie eliminacyjnej rozsądniej wybrać karmę bez drożdży. Poniżej porównanie karm z naszego sklepu, które biorą udział w takich dietach.
| Karma | Białko | Bez drożdży | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Dogs Plate Vet Allergic | konina | tak | oleje rybne, dynia i marchew |
| Dogs Plate Vet Hypoallergic z kozą | koza | tak | olej z kryla i mączka z małży |
| Fred Vet z muflonem | muflon | tak | dużo ziemniaków; muflon to dzika owca |
| PeptiCare Skin Balance | hydrolizowany łosoś i biała ryba | tak | ryby i olej sojowy |
| Kłaczek Menu Konina | konina | nie | 2% drożdży browarniczych, groch, pestki |
| Kłaczek Menu Kozina | kozina | nie | 2% drożdży browarniczych, pestki |
Jeśli lekarz zaleci dietę bez drożdży, dobrym punktem wyjścia są karmy z rzadkim białkiem i krótkim składem. Sprawdź tylko, czy pies nie jadł już tego mięsa i czy toleruje dodatki: Vet Allergic ma oleje rybne, Vet Hypoallergic owoce morza, a Fred Vet z muflonem nie nada się psu uczulonemu na jagnięcinę.
Dogs Plate Vet Allergic 360 g
jedno białko zwierzęce
Fred Vet z muflonem 390 g — alergia pokarmowa
jedno białko zwierzęceHipoalergiczne Kłaczek Menu Konina i Kozina też dobrze sprawdzają się na diecie eliminacyjnej, o ile drożdże browarnicze nie są dla Twojego psa problemem. Ustal to z lekarzem.
Pielęgnacja między wizytami
Codzienna pielęgnacja nie usunie drożdżaków, ale odbiera im najlepsze warunki do wzrostu: wilgoć i ciepło.
- Po spacerze myj łapy letnią wodą i osuszaj je ręcznikiem, także między palcami.
- Fałdy na pysku i przy ogonie przecieraj suchą, miękką ściereczką, a po kąpieli osuszaj je osobno.
- Nie czyść uszu patyczkami do głębi. Środki do uszu stosuj tylko te, które zalecił lekarz.
- Pierz legowisko co tydzień w 60°C.
- Co tydzień rób zdjęcia skóry, uszu i łap w tym samym świetle.
Rdzawe łapy u białego psa to często mieszanka śliny i drożdżaków. Więcej o tym piszemy w tekście o brązowieniu białej sierści u psa i we wpisie o zaczerwienieniu między palcami.
Kiedy do weterynarza
- Skóra pachnie zjełczale, jest tłusta i lepka albo ciemnieje i grubieje.
- Z ucha wydobywa się brązowa wydzielina lub nieprzyjemny zapach, ucho boli przy dotyku.
- Między palcami pojawiły się rdzawe przebarwienia, a pies stale wylizuje łapy.
- Na skórze są krostki, strupy albo sączące się miejsca.
- Drożdżaki wracają po raz kolejny po zakończonym leczeniu.
- Objawy pojawiły się pierwszy raz u starszego psa, który do tej pory nie miał problemów ze skórą.
Co możesz zrobić już dziś
- Umów cytologię Skóry i uszu. Zrób przed wizytą zdjęcia zmian i nie kąp psa dzień wcześniej.
- Spisz historię nawrotów Daty, miejsca, czas trwania i to, co pomagało. Dopisz porę roku.
- Spisz historię żywienia Karmy, przysmaki, gryzaki, suplementy. Pomoże w tym dziennik objawów.
- Zapytaj o dietę eliminacyjną Przy kolejnym nawrocie poproś o plan na 8 tygodni, z karmą hydrolizowaną albo rzadkim białkiem, np. koniną lub muflonem.
- Utrzymuj suche łapy i fałdy Do czasu wizyty to najprostsza rzecz, która nie zaszkodzi.
Najczęstsze pytania
Czy Malassezia u psa jest zaraźliwa?
Drożdżaki Malassezia ma na skórze większość psów, więc nie przechodzą one z psa na psa jak pasożyty. Przeniesienie na człowieka zdarza się bardzo rzadko i dotyczy głównie osób z mocno obniżoną odpornością oraz wcześniaków. Mycie rąk po zabiegach przy psie wystarcza.
Czym różni się Malassezia od grzybicy?
Grzybicę skóry wywołują dermatofity, które dają zwykle okrągłe, łuszczące się, łyse plamy i mogą przechodzić na ludzi. Malassezia daje tłustą, pachnącą, swędzącą skórę na większych obszarach i zwykle jest skutkiem innego problemu, najczęściej alergii.
Dlaczego drożdżaki wracają po leczeniu?
Najczęściej dlatego, że przyczyna pierwotna nadal działa. Leczenie zmniejsza liczbę drożdżaków, ale skóra alergika wciąż ma dla nich dobre warunki. Przy częstych nawrotach przejdź z weterynarzem przez dietę eliminacyjną i ocenę alergii środowiskowej.
Czy karma bez zbóż pomoże na drożdżaki?
Sam brak zbóż nie zmniejsza liczby drożdżaków na skórze. Zmiana karmy pomoże tylko wtedy, gdy pies jest uczulony na któryś jej składnik, najczęściej białko, a nowa karma go nie zawiera.
Czy kąpiele lecznicze nie zafałszują diety eliminacyjnej?
Nie, bo szampon nie wnosi do diety żadnego białka. Zmieniają za to poziom świądu, dlatego każdą kąpiel wpisuj do dziennika. Ważne, żeby w trakcie diety nie dawać psu smakowych tabletek i past bez konsultacji, bo mogą zawierać białko. Piszemy o tym w tekście o smakowych tabletkach a alergii.
Czy brązowe łapy zawsze oznaczają Malassezię?
Nie zawsze. Na jasnej sierści brązowe przebarwienia daje też sama ślina przy częstym wylizywaniu. Jeśli łapy dodatkowo pachną, są tłuste lub zaczerwienione, drożdżaki są bardzo prawdopodobne i warto zrobić cytologię.
Ile trwa leczenie Malassezii?
Zwykle kilka tygodni. Świąd i liczba drożdżaków często wyraźnie spadają po około 3 tygodniach, ale całkowite oczyszczenie skóry w cytologii bywa widoczne dopiero później. Zgrubiała, ciemna skóra wraca do normy jeszcze dłużej.
Czy karma hydrolizowana jest lepsza niż rzadkie białko przy drożdżakach?
Żadna nie działa na drożdżaki bezpośrednio. Karma hydrolizowana przydaje się, gdy pies jadł już wiele białek i trudno znaleźć nowe. Rzadkie białko bywa smaczniejsze i łatwiej dobrać do niego przysmaki. Wybór zależy od historii żywienia psa.
- Malassezia daje tłustą, zjełczale pachnącą, swędzącą skórę, brązowe uszy i rdzawe łapy.
- Prawie zawsze jest objawem wtórnym, najczęściej alergii pokarmowej albo atopii.
- Rozpoznanie stawia się cytologią, a leczenie dobiera lekarz.
- Przy nawrotach drożdżaki i dietę eliminacyjną prowadzi się równolegle, co najmniej 8 tygodni.
- Węglowodany w karmie nie karmią drożdżaków na skórze, a drożdże piwne to inny gatunek, który bywa za to rzadkim alergenem.
