Alergia sezonowa czy pokarmowa u psa? Jak je odróżnić

W skrócie: Alergia sezonowa (atopia na pyłki) nasila się w określonych miesiącach i zwykle zaczyna się, gdy pies ma od pół roku do trzech lat. Alergia pokarmowa swędzi przez cały rok, może ruszyć w każdym wieku i częściej idzie w parze z miękką kupą albo więcej niż trzema wypróżnieniami dziennie. Pewność daje dopiero dieta eliminacyjna trwająca co najmniej 8 tygodni, a jeden pies może mieć obie alergie naraz.

Pies liże łapy, drapie się po pysku i trze uszami o dywan. Jedni mówią, że to pyłki, inni, że karma. Od tej odpowiedzi zależy, czy zmiana jedzenia ma w ogóle sens, dlatego warto ją ustalić porządnie, a nie na oko.

Dlaczego po samej skórze nie da się ich odróżnić

Obie alergie swędzą w tych samych miejscach i wyglądają tak samo. Łapy, pysk, uszy, pachy, pachwiny, brzuch i okolice odbytu czerwienieją podobnie bez względu na to, czy winne są trawy, czy białko w misce.

Do tego dochodzą wtórne zakażenia bakteryjne i drożdżakowe, na przykład malassezia. Wyglądają identycznie przy obu alergiach i potrafią same podtrzymywać świąd, nawet gdy alergen już zniknął.

Dlatego weterynarz nie rozpoznaje tego po wyglądzie skóry, tylko po historii: kiedy objawy się zaczęły, w których miesiącach są najgorsze, co dzieje się z brzuchem i jak pies reagował na leki. Tę historię najlepiej znasz Ty, więc Twoje notatki często przesądzają o kierunku.

Kalendarz świądu: pierwszy i najprostszy trop

Alergia na pyłki ma rytm, który powtarza się co roku. Jeśli pies zaczyna się drapać mniej więcej w tym samym miesiącu, a w innej części roku ma spokój, to mocna wskazówka w stronę alergii wziewnej. W Polsce kalendarz wygląda mniej więcej tak:

• Luty i marzec (w ciepłe zimy nawet styczeń): leszczyna i olcha.
• Kwiecień i maj: brzoza i inne drzewa.
• Od maja do lipca: trawy, dla wielu psów najgorszy okres.
• Od lipca do września: chwasty, przede wszystkim bylica i ambrozja.
• Cały rok, z nasileniem jesienią i zimą: roztocza kurzu domowego, gdy okna są zamknięte, a kaloryfery grzeją.

Alergia pokarmowa nie zna pór roku, bo pies je to samo przez cały rok. Zdarza się jednak sezonowość pozorna: latem pies dostaje więcej przysmaków, resztek z grilla i lodów, a w grudniu świątecznych kąsków. Wtedy „sezon” wynika z jedzenia, a nie z pyłków.

Uważaj też na dwie pułapki w drugą stronę. Całoroczne swędzenie nie oznacza od razu karmy, bo roztocza kurzu domowego są w domu przez cały rok. Atopia często zaczyna się sezonowo, a po kilku latach przechodzi w całoroczną. Do tego latem i jesienią przybywa pcheł, więc pies z alergią na pchły też może wyglądać na „sezonowego”.

Wiek pierwszych objawów

Atopia ma swój typowy przedział wieku, a alergia pokarmowa nie. Atopowe zapalenie skóry najczęściej daje pierwsze objawy między szóstym miesiącem a trzecim rokiem życia. U szczeniaka poniżej pół roku zdarza się rzadko i rzadko zaczyna się pierwszy raz u psa, który ma już kilka lat.

Alergia pokarmowa może pojawić się u kilkumiesięcznego szczeniaka i u psa, który od lat jadł tę samą karmę bez problemu. Uczulenie rozwija się na białko, z którym organizm miał kontakt, więc często dotyczy właśnie tego, co pies je najdłużej.

W praktyce: jeśli świąd ruszył u bardzo młodego psa albo pierwszy raz u starszego psa, pokarm trafia wyżej na liście podejrzanych. O tym, co sprawdzić u młodego psa, piszemy w tekście o pierwszych objawach alergii u szczeniaka.

Brzuch mówi więcej, niż się wydaje

Objawy z przewodu pokarmowego częściej towarzyszą alergii pokarmowej niż alergii na pyłki. Nie chodzi tylko o wyraźną biegunkę. Weterynarze dermatolodzy zwracają uwagę na sygnały drobne, które łatwo przeoczyć:

• więcej niż trzy kupy dziennie przy tej samej ilości jedzenia (o tym, kiedy to za dużo, piszemy w tekście pies robi dużo kup),
• miękki stolec albo kupa, która pod koniec robi się luźniejsza,
• śluz w kupie, parcie na kupę, gazy,
• głośne bulgotanie w brzuchu, okresowe wymioty, łapczywe jedzenie trawy.

Jeśli pies ma swędzącą skórę i do tego któryś z tych objawów, a zwłaszcza kilka naraz, dietę eliminacyjną warto potraktować poważnie i zacząć możliwie szybko.

Reakcja na leki przeciwświądowe: wskazówka, nie test

To, jak pies zareagował na leki, jest dla lekarza ważną informacją, ale nie rozstrzyga sprawy. Psy z atopią zwykle wyraźnie reagują na sterydy przepisane przez weterynarza: świąd szybko spada. Przy alergii pokarmowej reakcja bywa różna, czasem słabsza albo tylko częściowa.

Nie traktuj tego jako domowego testu i nie podawaj resztek leków z poprzedniej kuracji. Lek zmniejsza objawy, ale nie mówi, co je wywołuje. Wybór leku i dawki to wyłącznie decyzja weterynarza.

Jeśli pies dostaje leki w trakcie diety eliminacyjnej, zapisuj daty i nazwy w dzienniku. Lek może zamaskować wynik diety, a lekarz musi wiedzieć, czy poprawa przyszła z miski, czy z tabletki. Więcej o tym w tekście dieta eliminacyjna a leki.

Porównanie w jednej tabeli

Żadna pojedyncza cecha nie przesądza o rozpoznaniu, ale kilka zgodnych wskazówek daje już dobry kierunek.

Testy z krwi na alergeny pokarmowe u psów potrafią pokazać kilkanaście „uczuleń”, których pies w rzeczywistości nie ma, i odwrotnie. Dlatego dermatolodzy weterynaryjni ich do tego nie używają.

Oba naraz: próg świądu

Alergia pokarmowa i atopia często występują u tego samego psa, a do tego może dołączyć alergia na pchły. Pomaga tu obraz progu świądu: każdy alergen dokłada swoją porcję, a pies zaczyna się drapać, gdy suma przekroczy pewną granicę.

W praktyce wygląda to tak: po zmianie karmy pies drapie się wyraźnie mniej, ale w maju znowu liże łapy. To nie znaczy, że dieta nie zadziałała. Usunęła jedną część obciążenia, a trawy dokładają drugą. Dlatego wynik diety oceniaj na tle sezonu, a nie tylko w kategoriach „jest lepiej albo nie”.

Jest też mniej znany łącznik. Psy uczulone na roztocza kurzu domowego mogą reagować na roztocza magazynowe w suchej karmie, które mnożą się w źle przechowywanym, długo otwartym worku. Taki pies drapie się po karmie, choć nie jest uczulony na jej białko, co łatwo pomylić z alergią pokarmową.

Plan sprawdzenia na najbliższe trzy miesiące

Najpewniej rozstrzygniesz to dietą eliminacyjną prowadzoną razem z weterynarzem, ale sporo zależy od tego, jak ją poprowadzisz.

Jeśli po 8 tygodniach świąd wyraźnie spadł, weterynarz zwykle proponuje próbę prowokacyjną, czyli powrót do starego jedzenia. Przegląd badań z 2020 roku pokazał, że u połowy psów z alergią pokarmową objawy wracają w ciągu około 5 dni, a u prawie wszystkich w ciągu 14 dni. Nawrót potwierdza udział pokarmu, brak nawrotu przy wiosennym swędzeniu kieruje uwagę na atopię.

Na dietę najlepiej wybrać białko, którego pies nigdy nie jadł. W wielu domach jest to konina albo karma hydrolizowana, gdy lista zjedzonych już białek jest długa.

Kłaczek Menu Konina to hipoalergiczna karma w słoiku z jednym białkiem zwierzęcym, ale ma groch, drożdże browarnicze i pestki słonecznika, więc pokaż skład weterynarzowi. Dogs Plate Vet Allergic też opiera się na koninie, tylko zawiera olej z ryb i z wątroby dorsza. Próbka PeptiCare Skin Balance pozwala sprawdzić, czy pies zje karmę z hydrolizowanym łososiem.

Na dietę eliminacyjną: konina albo białko hydrolizowane

Karma mokra

Kłaczek Menu Konina 400 g

jedno białko zwierzęce

24,00 zł

Karma weterynaryjna

Dogs Plate Vet Allergic 360 g

jedno białko zwierzęce

32,50 zł

Karma hydrolizowana

Kłaczek PeptiCare Skin Balance 100 g

9,99 zł

Kiedy do weterynarza

• Na skórze są rany, strupy, sączące się miejsca albo łyse placki.
• Uszy brzydko pachną, są gorące, pies przechyla głowę albo nie daje ich dotknąć.
• Pies drapie się tak, że budzi się w nocy albo nie może skupić się na jedzeniu i spacerze.
• Biegunka lub wymioty trwają dłużej niż dobę, w kupie widać krew, pies jest osowiały albo traci wagę.
• Świąd zaczął się u szczeniaka poniżej pół roku albo pierwszy raz u psa seniora.
• Po 8 tygodniach dobrze prowadzonej diety nie ma żadnej poprawy.

Co możesz zrobić już dziś

1. Odtwórz kalendarz Zaznacz, w których miesiącach ostatniego roku pies drapał się najmocniej. Przejrzyj zdjęcia w telefonie i wiadomości do weterynarza, często same pokażą daty.
2. Zapisz wiek pierwszych objawów Ile miał pies, gdy pierwszy raz zaczął lizać łapy albo miał zapalenie ucha. To jedno z pierwszych pytań, które usłyszysz w gabinecie.
3. Policz kupy przez tydzień Liczba na dobę i konsystencja. Ta prosta notatka dużo mówi lekarzowi.
4. Spisz wszystko, co pies je Karma, przysmaki, gryzaki, suplementy, resztki. Często dopiero na liście widać, że pies je trzy rodzaje drobiu i wołowinę naraz. Pomoże Ci dziennik objawów.
5. Umów wizytę z gotowymi notatkami Z kalendarzem, wiekiem i listą jedzenia weterynarz szybciej zdecyduje, czy zacząć od diety, czy od leczenia atopii. Jeśli przypadek jest trudny, zapytaj o dermatologa weterynaryjnego.

Najczęstsze pytania