Pokrzywka u psa: bąble i obrzęk pyska, co robić od razu

W skrócie: Pokrzywka u psa to nagłe, wypukłe bąble na skórze, czasem z obrzękiem pyska, warg i powiek. Najczęściej wywołują ją owady, leki i szczepienia, rzadziej jedzenie, a pojedynczy epizod zwykle mija w ciągu 12–48 godzin. Duszność, obrzęk gardła, wymioty, biegunka albo osłabienie oznaczają natychmiastowy wyjazd do lecznicy.

Rano pies był zwyczajny, a po spacerze ma na grzbiecie dziwne guzki pod sierścią i spuchnięte powieki. Wygląda to groźnie i czasem rzeczywiście jest groźne. Poniżej znajdziesz, jak ocenić sytuację w kilka minut i co robić dalej.

Jak rozpoznać pokrzywkę i obrzęk

Pokrzywka to nagła reakcja skóry, w której naczynia przepuszczają płyn i tworzą się bąble. U psów są to okrągłe, wypukłe, miękkie zgrubienia o średnicy od pół do mniej więcej trzech centymetrów. U psa z gęstą sierścią widać je głównie jako kępki włosów, które sterczą inaczej niż reszta, a pod palcami wyczuwasz guzki.

Bąble mogą swędzieć albo nie, mogą się zlewać w większe pola i w ciągu kilku godzin zmieniać miejsce. Najlepiej widać je u psów krótkowłosych i na brzuchu. Gdy obrzęk obejmuje głębsze warstwy skóry, mówi się o obrzęku naczynioruchowym: puchną wargi, powieki, uszy, pysk, czasem cała głowa.

Najważniejsze jest nie to, ile jest bąbli, tylko co dzieje się z resztą psa. Ta tabela pomoże Ci zdecydować, jak szybko działać.

Pokrzywka, ukąszenie czy coś innego

Pokrzywkę wyróżnia tempo: bąble pojawiają się w ciągu minut lub godzin i zwykle znikają bez śladu w ciągu doby lub dwóch. Inne zmiany, które właściciele biorą za pokrzywkę, zachowują się inaczej.

• Pojedynczy obrzęk po ukąszeniu. Jedno spuchnięte miejsce na łapie albo pysku, bez bąbli na reszcie ciała. To reakcja miejscowa, ale jeśli dotyczy pyska lub gardła, też wymaga uwagi.
• Ropień. Ciepły, bolesny guz, który rośnie przez kilka dni, często po ugryzieniu przez innego psa albo po wbitym kłosie. Nie znika sam.
• Krostki. Małe grudki z żółtym czubkiem, zwykle na brzuchu, częściej przy zakażeniu bakteryjnym skóry. Opisujemy je we wpisie krosty u psa na skórze.
• Alergia kontaktowa. Zaczerwienienie i grudki tam, gdzie skóra dotyka podłoża, rozwijające się przez dni, nie przez minuty.
• Guzek. Zgrubienie, które nie znika po dwóch dobach, a tym bardziej takie, które rośnie, zawsze pokaż lekarzowi.

Najczęstsze przyczyny pokrzywki

Pokrzywka zwykle pojawia się w ciągu minut do kilku godzin od kontaktu z czynnikiem, który ją wywołał. Dlatego najważniejsze pytanie brzmi: co się działo w ostatnich godzinach.

• Owady. Pszczoły, osy, szerszenie, komary, mrówki, pająki. Typowy scenariusz to pies, który kłapnął na owada na łące albo na niego nadepnął. Użądlenie w pysk lub gardło jest groźniejsze niż w łapę, bo obrzęk może utrudnić oddychanie.
• Szczepienia. Reakcja pojawia się zwykle w ciągu kilku godzin od wizyty, najczęściej jako obrzęk pyska i okolic oczu albo bąble. W dużym badaniu z USA, które objęło ponad milion psów, ryzyko było większe u psów małych i rosło z liczbą szczepionek podanych podczas jednej wizyty.
• Leki. Niektóre antybiotyki, środki podawane przy znieczuleniu, preparaty przeciwpasożytnicze. Podejrzana jest zwłaszcza tabletka podana pierwszy raz.
• Pokarm. Rzadziej niż owady, ale pokrzywka jest opisywana jako jeden z objawów alergii pokarmowej u psów. Podejrzane są nowe przysmaki, resztki ze stołu, gryzaki z nieznanego mięsa.
• Rośliny i chemia. Kontakt z pokrzywą i innymi roślinami, nowym środkiem do podłóg, nowym szamponem.
• Czynniki fizyczne. Rzadziej ucisk, ciepło, zimno, wysiłek albo stres.

Mimo dokładnego wywiadu przyczyny często nie udaje się ustalić. To normalne i nie znaczy, że lekarz źle szuka.

Co robić, zanim dojedziesz do lekarza

Najpierw oceń oddech, dopiero potem skórę. Ta kolejność ma znaczenie, bo obrzęk gardła rozwija się szybciej niż bąble na grzbiecie.

1. Sprawdź, jak pies oddycha i jaki kolor mają dziąsła. Głośny, chrapliwy oddech, duszność, blade lub sine dziąsła oznaczają, że jedziesz natychmiast do najbliższej lecznicy, niekoniecznie tej, w której zwykle bywasz.
2. Zadzwoń do lecznicy przed wyjazdem albo z drogi. Powiedz, że jedziesz z psem z obrzękiem, żeby zespół mógł się przygotować.
3. Jeśli widzisz żądło pszczoły, usuń je, zeskrobując paznokciem albo kartą płatniczą wzdłuż skóry. Nie ściskaj go pęsetą, bo wyciśniesz resztę jadu z woreczka.
4. Przyłóż do miejsca użądlenia chłodny okład owinięty w ściereczkę, na kilka minut. Lodu nie przykładaj prosto do skóry.
5. Odsuń podejrzany czynnik: zabierz przysmak, a jeśli reakcja zaczęła się po kąpieli, spłucz sierść letnią wodą.
6. Zabierz ze sobą to, co mogło wywołać reakcję: opakowanie leku, książeczkę szczepień, etykietę przysmaku lub karmy.
7. Trzymaj psa w spokoju i w chłodnym miejscu, nie zmuszaj go do ruchu i nie karm. Psy krótkoczaszkowe, takie jak mopsy i buldogi, przy obrzęku pyska szybciej mają kłopot z oddechem.

Pokrzywka po szczepieniu albo po leku

Reakcja po szczepieniu to powód do rozmowy z lekarzem przed kolejną dawką, a nie powód do rezygnacji ze szczepień. Najczęściej pojawia się obrzęk pyska i okolic oczu albo bąble w ciągu pierwszych godzin, choć reakcje opisywano też do trzech dni po wizycie.

Jeśli pies tak zareagował, lekarz może przy kolejnych wizytach rozłożyć szczepionki na kilka terminów, zostawić psa na obserwację po zastrzyku albo przygotować się na ewentualną reakcję. Zapisz w książeczce zdrowia, po jakiej szczepionce i po ilu godzinach pojawiły się objawy.

Podobnie z lekami. Jeśli pokrzywka pojawiła się po nowej tabletce, nie podawaj kolejnej dawki, dopóki nie porozmawiasz z lekarzem. Nazwę leku, który wywołał reakcję, wpisz do karty psa na stałe i podawaj ją przy każdej wizycie, także w innej lecznicy.

Czy pokrzywka może być od jedzenia

Może, choć zdarza się to rzadziej niż po owadach czy lekach. Alergia pokarmowa u psów najczęściej daje przewlekły świąd uszu, łap i brzucha, a pokrzywka jest jednym z rzadszych objawów. Wskazówką jest powtarzalność: bąble wracają po tym samym jedzeniu albo pojawiają się bez żadnej innej przyczyny.

Jeśli bąble wracają, prowadź dziennik i przy każdym epizodzie zapisz wszystko, co pies zjadł w ciągu poprzednich 24 godzin. Gdy jeden produkt powtarza się za każdym razem, odstaw go i powiedz o tym lekarzowi. Według przeglądu Muellera, Olivry’ego i Prélauda (BMC Veterinary Research, 2016) najczęściej opisywanymi alergenami pokarmowymi psów są wołowina, nabiał, kurczak i pszenica, więc przysmaki z tych składników sprawdzasz w pierwszej kolejności.

Przy nawracającej pokrzywce bez jasnej przyczyny lekarz może zaproponować dietę eliminacyjną: co najmniej 8 tygodni na jednym białku, którego pies wcześniej nie jadł, albo na białku hydrolizowanym, bez innych przysmaków. Im krótszy skład, tym łatwiej później wskazać winowajcę. Jak zapisywać epizody, opisujemy we wpisie dziennik objawów alergii.

Jeśli lekarz zaleci dietę na nowym białku, wybierz jedno z tych: Fred Vet Hypoallergen ma muflona jako jedyny składnik zwierzęcy i tylko oleje roślinne, ale muflon to dzika owca, więc odpada przy reakcji na jagnięcinę, a Kłaczek Menu Kozina ma jedno białko zwierzęce, lecz zawiera drożdże browarnicze oraz pestki słonecznika i dyni.

Jedno rzadkie białko na dietę eliminacyjną

Karma weterynaryjna

Fred Vet z muflonem 390 g — alergia pokarmowa

jedno białko zwierzęce

17,79 zł

Karma mokra

Kłaczek Menu Kozina 400 g

jedno białko zwierzęce

26,00 zł

Kiedy do weterynarza

• Pies ma trudności z oddychaniem, oddycha głośno, chrapliwie albo z otwartym pyskiem w spoczynku.
• Szybko puchnie pysk, język, gardło lub szyja.
• Dołączają wymioty, biegunka, ślinienie, blade lub sine dziąsła, osłabienie, chwianie się albo zapaść.
• Reakcja pojawiła się po użądleniu w pysk, język lub gardło.
• Bąble wyszły po leku albo szczepieniu. Zadzwoń od razu, nawet jeśli pies czuje się dobrze.
• Pokrzywka nie mija po dwóch dobach albo wraca.
• Obrzęk głowy dotyczy szczeniaka, seniora albo psa rasy krótkoczaszkowej.

Co możesz zrobić już dziś

1. Zapisz przebieg Godzina, miejsca bąbli i wszystko, co działo się w ciągu poprzednich sześciu godzin: spacer, nowy przysmak, lek, kąpiel, szczepienie.
2. Zrób zdjęcia Całego psa i zmian z bliska. Przydadzą się, nawet jeśli bąble znikną przed wizytą.
3. Zadzwoń do lekarza Także przy łagodnej pokrzywce. Ustal, co robić, jeśli objawy wrócą w nocy, i zapisz numer najbliższej całodobowej lecznicy.
4. Wpisz reakcję do książeczki Jeśli bąble pojawiły się po szczepieniu albo leku, zanotuj nazwę i odstęp czasu, żeby przy kolejnej wizycie lekarz mógł się przygotować.
5. Przy nawrotach sprawdź jedzenie Prowadź dziennik jedzenia, a jeśli lekarz zaleci dietę eliminacyjną, wybierz białko nowe dla psa, na przykład muflona lub kozinę, albo karmę hydrolizowaną.

Najczęstsze pytania