Alergia kontaktowa u psa: co drażni brzuch, łapy i pysk

W skrócie: Alergia kontaktowa u psa daje zaczerwienienie i świąd tam, gdzie sierści jest mało, a skóra dotyka podłoża albo przedmiotu: na brzuchu, w pachwinach, na mosznie, łapach, brodzie i wargach. Najczęstsze źródła to chemia do podłóg i prania, plastikowe miski, koce, obroże i to, co leży na trawnikach. Najprościej sprawdzić ją testem odstawienia: podejrzaną rzecz usuwasz na 10–14 dni i patrzysz, co dzieje się ze skórą.

Brzuch psa jest czerwony, łapy od spodu też, a grzbiet i boki wyglądają zupełnie zdrowo. Do tego zmiany nasiliły się mniej więcej wtedy, gdy w domu pojawił się nowy płyn do paneli albo nowe legowisko. Taki układ to dobry powód, żeby przyjrzeć się otoczeniu, zanim zaczniesz zmieniać karmę.

Podrażnienie czy alergia: dwie podobne rzeczy

Pod hasłem „alergia kontaktowa” kryją się dwa różne zjawiska, które na skórze wyglądają podobnie, ale inaczej się zachowują. Pierwsze to podrażnienie: substancja jest na tyle ostra, że uszkadza skórę każdego psa, który ma z nią dłuższy kontakt. Drugie to prawdziwa alergia, w której układ odpornościowy uczula się na konkretną substancję i reaguje nawet na jej małe ilości.

Prawdziwa alergia kontaktowa jest u psów opisywana rzadziej niż alergia na pchły, atopia czy alergia pokarmowa, dlatego zwykle szuka się jej po wykluczeniu tamtych. Dla Ciebie w domu różnica ma mniejsze znaczenie, niż się wydaje: w obu przypadkach trzeba znaleźć źródło i odsunąć je od psa.

Gdzie widać zmiany i dlaczego właśnie tam

Sierść działa jak bariera, więc przy kontakcie choruje tylko skóra, do której substancja może dotrzeć. Tam, gdzie sierść jest gęsta, płyn z podłogi czy włókno koca nie dociera do skóry. Dlatego zmiany pojawiają się w miejscach z rzadką sierścią, które dotykają podłoża albo przedmiotów:

• brzuch, pachwiny, wewnętrzna strona ud i moszna, czyli wszystko, czym pies leży na podłodze lub legowisku,
• spód łap i skóra między palcami, która ma kontakt z każdą powierzchnią,
• broda, wargi i nos, które dotykają miski i zabawek,
• szyja i okolice pach tam, gdzie przylegają obroża i szelki,
• łokcie i stawy skokowe u psów, które lubią leżeć na twardym podłożu,
• wnętrze małżowin usznych, jeśli źródłem są krople do uszu.

Przy alergii pokarmowej i atopii zmiany są zwykle bardziej rozlane, obejmują też uszy i okolice odbytu, a z czasem miejsca porośnięte sierścią. Pełną mapę porównawczą znajdziesz we wpisie o zaczerwienionej skórze u psa.

Najczęstsze źródła w domu i na spacerze

Źródłem jest zwykle coś, z czym pies ma kontakt codziennie i długo, a nie rzecz, której dotknął raz. Poniżej lista podejrzanych z prostym sposobem na sprawdzenie każdego z nich.

Ostatni wiersz bywa zaskakujący. Zdarza się, że pies reaguje na preparat, który miał mu pomóc, na przykład na składnik kropli do uszu. Jeśli po kroplach albo maści skóra w tym miejscu robi się bardziej czerwona, powiedz o tym lekarzowi, zamiast po prostu przestać je stosować.

Które psy są bardziej narażone

Alergia kontaktowa częściej dotyczy psów, które mają mniej naturalnej ochrony: krótką sierść albo słabszą barierę skórną. W opisach przypadków przewijają się rasy krótkowłose, takie jak buldogi, jamniki czy boston teriery, u których sierść na brzuchu prawie nie zasłania skóry.

Drugą grupą są psy z atopią. Ich skóra łatwiej przepuszcza substancje z zewnątrz i szybciej traci wodę, więc alergia kontaktowa bywa u nich dodatkiem do alergii na pyłki czy roztocza. To ważne, bo poprawa po teście odstawienia może być wtedy częściowa: znikną zmiany od koca, ale zostanie świąd sezonowy.

Trzecia sprawa to czas. Prawdziwe uczulenie rozwija się zwykle od kilku miesięcy do kilku lat. Dlatego nie skreślaj z listy podejrzanych rzeczy, które masz od dawna, na przykład starej plastikowej miski albo dywanu, na którym pies śpi od szczeniaka.

Test odstawienia krok po kroku

W domowych warunkach najwięcej mówi prosty test: usuwasz podejrzane źródło i patrzysz, co dzieje się ze skórą. Testy płatkowe, w których substancje przykleja się do skóry na 48 godzin, robi się u psów rzadko i zwykle tylko w gabinetach dermatologicznych.

1. Zrób zdjęcia na start. Brzuch, pachwiny, łapy od spodu, broda, szyja pod obrożą. W dziennym świetle, z tej samej odległości.
2. Wybierz jedno lub dwa podejrzane źródła. Zacznij od tych, które pasują do miejsca zmian: broda to miska, brzuch to podłoga i legowisko, szyja to obroża.
3. Odstaw je na 10–14 dni. W tym czasie nie zmieniaj karmy, przysmaków ani szamponu, żeby wynik był czytelny.
4. Codziennie zapisuj świąd w skali od 0 do 10. Jak to robić, opisujemy we wpisie o skali świądu u psa.
5. Porównaj zdjęcia po dwóch tygodniach. Wyraźna poprawa przemawia za przyczyną kontaktową.
6. Potwierdź, jeśli reakcja była łagodna. Wróć na krótko do starej rzeczy. Zaczerwienienie, które wraca w ciągu 1–2 dni, mocno potwierdza podejrzenie.

Brak poprawy też jest wynikiem. Oznacza, że trzeba szukać dalej, zaczynając od wykluczenia pcheł i świerzbu, a potem ewentualnie sprawdzić pokarm.

Co zmienić od razu, a czego unikać

Kilka zmian jest tak tanich i bezpiecznych, że możesz je zrobić jeszcze przed wizytą, nie psując żadnego testu.

Kontakt, pyłki czy jedzenie

Alergia kontaktowa rzadko występuje w czystej postaci, a jedna przyczyna nie wyklucza drugiej. Pies uczulony na pyłki traw też będzie miał czerwony brzuch po spacerze po łące, a pies z alergią pokarmową może dodatkowo reagować na płyn do podłóg.

Za kontaktem przemawia ostra granica zmian, związek z konkretnym miejscem lub przedmiotem i poprawa po teście odstawienia. Za alergią pokarmową przemawiają objawy przez cały rok, zmiany w uszach i wokół odbytu oraz problemy z trawieniem. Jeśli objawy pojawiają się głównie w sezonie roślin, przeczytaj wpis o alergii wziewnej u psa. Gdy pies pociera pyskiem o dywan albo drapie brodę, zajrzyj do wpisu pies drapie się po pysku.

Gdy test odstawienia nic nie zmienił, a pchły i świerzb zostały wykluczone, weterynarz może zaproponować dietę eliminacyjną. Trwa ona zwykle co najmniej 8 tygodni i polega na podawaniu białka, którego pies wcześniej nie jadł, albo białka hydrolizowanego.

Na taką dietę pasują karmy z jednym białkiem w szklanym słoiku, kozina i konina (obie zawierają drożdże browarnicze oraz pestki słonecznika i dyni, konina także groch), a na nagrody roślinne paski z gruszki, w których jest 2% nasion guar, czyli rośliny strączkowej.

Gdy po kontakcie przychodzi czas na dietę

Karma mokra

Kłaczek Menu Kozina 400 g

jedno białko zwierzęce

26,00 zł

Karma mokra

Kłaczek Menu Konina 400 g

jedno białko zwierzęce

24,00 zł

Przysmaki

Sanadog Paski z gruszki 100 g

21,50 zł

Nagłe bąble i obrzęk po kontakcie z czymś nowym to inny obraz niż alergia kontaktowa. Opisujemy go we wpisie pokrzywka u psa.

Kiedy do weterynarza

• Skóra jest sącząca się, pokryta strupami, krostkami albo pękająca.
• Po kontakcie z nową substancją pojawia się obrzęk pyska, powiek albo bąble na ciele. Przy trudnościach z oddychaniem jedź od razu.
• Łapy są obrzęknięte, pies kuleje albo nie chce na nie stawać.
• Pies reaguje na preparat przepisany przez lekarza.
• Zmiany obejmują też uszy, okolice odbytu albo miejsca porośnięte gęstą sierścią.
• Po dwóch tygodniach testu odstawienia nie ma poprawy albo świąd nie pozwala psu spać.

Co możesz zrobić już dziś

1. Udokumentuj stan. Zrób zdjęcia brzucha, łap, brody i szyi i zapisz, od kiedy widzisz zmiany oraz co mniej więcej wtedy pojawiło się w domu.
2. Wymień miskę. Plastikową zamień na stalową, szklaną lub ceramiczną. To najtańsza zmiana na liście.
3. Uprość tekstylia i podłogę. Wypierz legowisko w łagodnym środku bez zapachu, bez płynu do płukania, i przez dwa tygodnie myj podłogi samą wodą. Jak dobrać legowisko, piszemy we wpisie o legowisku dla psa alergika.
4. Płucz łapy po spacerze. Letnia woda, a potem dokładne osuszenie przestrzeni między palcami. Więcej o łapach we wpisie o zaczerwienieniu między palcami.
5. Zaplanuj kolejny krok. Jeśli objawy trwają mimo zmian, a weterynarz zaleci dietę eliminacyjną, rozważ białko, którego pies nie znał, np. kozinę lub koninę. Nagrody w tym czasie mogą być z tego samego białka albo bez mięsa.

Najczęstsze pytania