Swędzenie uszu u psa: jak sprawdzić, czy to alergia
Nawracające swędzenie obu uszu to częsty objaw alergii, także pokarmowej. Jedno ucho i nagły początek to raczej ciało obce. Co sprawdzić w domu.
Dlaczego pies drapie się w ucho i potrząsa głową?
Najczęściej z powodu stanu zapalnego skóry w przewodzie słuchowym, za którym często stoi alergia. Nagły początek w jednym uchu zaraz po spacerze to raczej kłos trawy albo inne ciało obce.
Czy swędzące uszy mogą być objawem alergii pokarmowej?
Tak. Zapalenie ucha zewnętrznego należy do najczęściej opisywanych objawów alergii pokarmowej u psów, a u części z nich przez długi czas jest jedynym widocznym sygnałem.
Jedno ucho czy oba: co to mówi?
Oba uszy, nawroty co kilka tygodni i do tego wylizywane łapy wskazują raczej na alergię. Jedno ucho z gwałtownym początkiem to częściej ciało obce, polip albo inna przyczyna miejscowa.
Czy mogę sam wyczyścić psu swędzące ucho?
Nie przed wizytą. Weterynarz musi zobaczyć wydzielinę i ocenić błonę bębenkową, a patyczki i domowe płyny potrafią zaszkodzić.
W skrócie: Swędzenie uszu u psa, zwłaszcza obu i wracające co kilka tygodni lub miesięcy, często ma źródło w alergii pokarmowej albo środowiskowej. Przewód słuchowy jest wysłany skórą, więc reaguje na alergen tak samo jak łapy czy brzuch. Jeśli pies nagle zaczął drapać jedno ucho po spacerze w trawie, bardziej prawdopodobne jest ciało obce i to sprawa na wizytę jeszcze dziś.
Pies potrząsa głową, drapie ucho tylną łapą, pociera głową o kanapę. Byliście u weterynarza, było lepiej, a po kilku tygodniach wszystko wróciło. Ten tekst nie opisuje leczenia zapalenia ucha, to zawsze zadanie dla lekarza, ale pomoże Ci sprawdzić, czy za nawrotami nie stoi alergia.
Dlaczego alergia trafia w uszy
Ucho swędzi przy alergii, bo przewód słuchowy to w praktyce przedłużenie skóry. Ma naskórek, gruczoły łojowe i woskowinowe oraz te same drobnoustroje, które żyją na reszcie ciała. Kiedy alergia wywołuje stan zapalny skóry, obejmuje on także skórę w uchu.
Przewód puchnie, produkuje więcej wydzieliny, robi się w nim ciepło i wilgotno. W takich warunkach łatwo namnażają się drożdżaki Malassezia i bakterie, które dają zapach, ciemną albo żółtą wydzielinę i ból. One są jednak skutkiem, a nie początkiem problemu.
W przeglądzie badań Olivry’ego i Muellera z 2019 roku zapalenie ucha zewnętrznego było obok nawracających zakażeń skóry i obrazu atopowego zapalenia skóry jednym z trzech najczęstszych objawów alergii pokarmowej u psów. Uszy razem z łapami i brzuchem należały też do miejsc, które swędziały najczęściej.
Przy alergii zwykle czerwienieje wewnętrzna, wklęsła strona małżowiny i wejście do przewodu. Brzegi małżowin zostają w miarę czyste. Jeśli to właśnie brzegi są pokryte strupami i łuskami, a pies drapie się wręcz gwałtownie, weterynarz pomyśli raczej o świerzbie, który może przejść także na ludzi.
Obie strony czy jedna
To najprostsze pytanie, jakie możesz sobie zadać w domu, a mówi bardzo dużo. Alergia działa na całą skórę, więc zwykle dotyczy obu uszu, choć jedno bywa w gorszym stanie.
| Cecha | Raczej alergia | Raczej przyczyna miejscowa |
|---|---|---|
| Które ucho | Oba, jedno może być gorsze | Jedno |
| Początek | Stopniowy, nawroty od miesięcy | Nagły, często zaraz po spacerze |
| Zachowanie | Drapanie i pocieranie co jakiś czas, przyjemność przy masowaniu ucha | Gwałtowne potrząsanie, przechylona głowa, pies nie daje dotknąć ucha |
| Małżowina | Zaczerwieniona od środka, brzegi czyste | Często bez zmian; przy świerzbie strupy na brzegach |
| Reszta ciała | Liże łapy, drapie pachy, brzuch albo pysk | Skóra poza uchem w porządku |
| Wiek | Często pierwsze objawy u młodego psa, ale alergia pokarmowa może zacząć się w każdym wieku | Każdy wiek; u starszych psów także polipy i guzy przewodu |
Jedno ucho z gwałtownym początkiem to typowy obraz kłosa trawy, który wszedł do przewodu. Sezon kłosów trwa od wiosny do jesieni, a najwięcej takich wizyt jest latem. Ciała obcego nie wyjmiesz w domu, a pozostawione może przesuwać się głębiej, aż do błony bębenkowej.
Jedno ucho może też oznaczać polip, guz albo dawne uszkodzenie przewodu. Z kolei świerzbowiec uszny, roztocze żyjące w uchu, atakuje zwykle oba uszy i daje ciemną, suchą wydzielinę przypominającą fusy kawy. Częściej spotyka się go u szczeniąt i u psów mieszkających z kotami.
Co sprawdzić w domu bez grzebania w uchu
Wystarczy dobre światło i odchylenie małżowiny, do przewodu niczego nie wkładaj. Najwięcej powie Ci porównanie obu uszu i obejrzenie reszty skóry.
- Wnętrze małżowiny: różowe i gładkie czy czerwone, pogrubiałe, z ciemnymi przebarwieniami.
- Zapach: zdrowe ucho pachnie neutralnie. Kwaśny, drożdżowy albo gnilny zapach to powód do wizyty.
- Wydzielina: ile jej jest, jakiego koloru, czy przybywa jej z dnia na dzień.
- Reszta skóry: łapy, przestrzenie między palcami, pachy, brzuch, pysk, okolice odbytu.
- Kupa: miękkie stolce, częstsze wypróżnienia, gazy. U psów z alergią pokarmową objawy skórne i jelitowe często występują razem.
- Zrobić zdjęcia obu małżowin w dziennym świetle
- Osuszyć małżowinę ręcznikiem po kąpieli i pływaniu
- Zapisać, które ucho, jaki zapach i jaka wydzielina
- Obejrzeć łapy, pachy i brzuch
- Spisać daty poprzednich zapaleń ucha
- Wkładać do ucha patyczków higienicznych
- Wlewać octu, oleju ani wody utlenionej
- Używać kropli, które zostały po poprzedniej kuracji
- Czyścić ucha tuż przed wizytą
- Wyrywać sierści z przewodu na własną rękę
Patyczki wpychają wydzielinę głębiej i mogą podrażnić przewód. Przy uszkodzonej błonie bębenkowej niektóre preparaty mogą zaszkodzić, a stan błony ocenia weterynarz w badaniu otoskopem. Dlatego stare krople zostaw w szafce.
Dlaczego zapalenie wraca po kroplach
Krople zajmują się skutkiem, a nie przyczyną, i dlatego przy alergii nawroty są regułą. Lekarze dzielą przyczyny zapalenia ucha na trzy grupy: pierwotne, które zaczynają problem, wtórne, czyli drożdżaki i bakterie, oraz czynniki podtrzymujące, na przykład pogrubiały, zwężony przewód.
Alergia jest przyczyną pierwotną. Kiedy kuracja się kończy, skóra w uchu dalej reaguje na alergen, po kilku tygodniach znów puchnie i drobnoustroje wracają. Im więcej takich cykli, tym bardziej przewód grubieje i tym łatwiej o kolejny nawrót.
Dlatego trzecie zapalenie ucha w ciągu roku to dobry moment, żeby zapytać weterynarza nie tylko o krople, ale o przyczynę. Jeśli lekarz zaproponuje konsultację u specjalisty, przeczytaj, jak się do niej przygotować, we wpisie wizyta u dermatologa weterynaryjnego.
Kalendarz nawrotów: jedzenie czy pora roku
Daty zapaleń ucha powiedzą Ci więcej niż ogólne wrażenie, że to dzieje się często. Przy alergii pokarmowej uszy mogą się psuć o każdej porze roku, bo pies codziennie je to samo. Przy alergii na pyłki nawroty częściej układają się w sezon: wiosna, lato, wczesna jesień.
Roztocza kurzu domowego dają objawy przez cały rok, więc łatwo je pomylić z pokarmowymi, o czym piszemy we wpisie o alergii na roztocza u psa. Różnice między obiema alergiami opisujemy w tekście alergia sezonowa czy pokarmowa.
Zapisz daty wszystkich zapaleń ucha z ostatnich dwóch lat. Pomoże książeczka zdrowia, karta z przychodni albo historia zakupów kropli. Dopisz do tego zmiany karmy i przysmaków, przeprowadzki, wyjazdy i porę roku. Szablon znajdziesz w tekście o dzienniku objawów alergii u psa.
Jak sprawdzić, czy winne jest jedzenie
Jedynym praktycznym sposobem jest dieta eliminacyjna, bo badania krwi w kierunku alergii pokarmowej u psów nie są uznawane za wiarygodną metodę rozpoznania. Najlepiej zaplanować ją razem z weterynarzem, równolegle z opanowaniem bieżącego zapalenia ucha.
- Najpierw ucho Weterynarz opanowuje bieżące zapalenie. Dieta nie zastąpi leczenia zakażenia, które już trwa.
- Nowe białko Pies przechodzi na karmę z jednym białkiem, którego nigdy nie jadł, albo na karmę hydrolizowaną.
- Nic poza miską Przez co najmniej 8 tygodni nie dostaje przysmaków z innym mięsem, gryzaków, resztek ze stołu ani smakowych tabletek.
- Obserwacja po kuracji Patrzysz, czy po zakończeniu kropli zapalenie wraca tak jak wcześniej, czy uszy pozostają spokojne.
- Próba prowokacyjna Jeśli jest wyraźnie lepiej, na krótko wracasz do dawnej karmy i sprawdzasz, czy świąd uszu wraca. Szczegóły w tekście o próbie prowokacyjnej.
Bez próby prowokacyjnej nie wiesz na pewno, czy pomogła dieta, czy zmiana pory roku. To etap, który wielu właścicieli pomija, bo boi się nawrotu, a to on daje odpowiedź na lata.
Przy wyborze białka liczy się historia psa. W przeglądzie Muellera, Olivry’ego i Prélauda (BMC Veterinary Research, 2016) najczęściej opisywanymi alergenami pokarmowymi psów były wołowina, nabiał, kurczak i pszenica. Jeśli pies jadł je latami, szukaj czegoś, czego w jego misce jeszcze nie było.
Kozina rzadko pojawia się w zwykłych karmach, więc u psa z nawracającymi zapaleniami uszu często jest białkiem naprawdę nowym.
Do diety eliminacyjnej pasują karmy z jednym nowym białkiem albo z białkiem hydrolizowanym, ale każda ma coś, o czym trzeba wiedzieć: Kłaczek Menu Kozina ma drożdże browarnicze i pestki dyni oraz słonecznika, Dogs Plate Vet Allergic z koniną zawiera dwa oleje rybne, a PeptiCare Skin Balance to hydrolizowany łosoś i biała ryba z olejem sojowym.
Kłaczek Menu Kozina 400 g
jedno białko zwierzęce
Dogs Plate Vet Allergic 360 g
jedno białko zwierzęce
Kiedy do weterynarza
- Pies przechyla głowę, traci równowagę, chodzi w kółko albo jego oczy wykonują szybkie, mimowolne ruchy.
- Ucho bardzo boli: pies piszczy przy dotyku, nie daje zajrzeć, przestaje jeść.
- Małżowina nagle spuchła jak poduszka. To może być krwiak po intensywnym potrząsaniu głową.
- Wydzielina jest ropna, krwista albo bardzo obfita, a zapach silny.
- Problem zaczął się nagle w jednym uchu, zwłaszcza po spacerze w wysokiej trawie.
- Pies gorzej słyszy, ma opadniętą wargę, powiekę albo ucho po jednej stronie głowy.
- Brzegi małżowin są pokryte strupami, a domownicy też mają swędzące krostki.
- To już trzecie zapalenie ucha w ciągu roku.
Co możesz zrobić już dziś
- Zdjęcia obu uszu Sfotografuj wnętrze obu małżowin w dziennym świetle. Zapisz, które ucho, jaki zapach i jaka wydzielina.
- Bez czyszczenia Nie czyść uszu przed wizytą. Weterynarz musi zobaczyć wydzielinę, żeby pobrać ją do badania pod mikroskopem.
- Daty i jedzenie Spisz daty poprzednich zapaleń ucha oraz wszystko, co pies je, łącznie z przysmakami, gryzakami i smakiem tabletek.
- Reszta ciała Obejrzyj łapy, przestrzenie między palcami, pachy i brzuch. Zaczerwienienie w tych miejscach wzmacnia podejrzenie alergii.
- Pytanie o dietę Zapytaj weterynarza, czy przy kolejnym nawrocie nie sprawdzić alergii pokarmowej dietą eliminacyjną. Psu po wielu różnych karmach lekarz może zalecić karmę hydrolizowaną.
Najczęstsze pytania
Dlaczego pies ciągle drapie się w ucho?
Najczęstsze powody to stan zapalny skóry przewodu słuchowego przy alergii, zakażenie drożdżakami lub bakteriami, świerzbowiec uszny i ciało obce, na przykład kłos trawy. Gdy drapanie dotyczy obu uszu i wraca, myśl o alergii. Gdy zaczęło się nagle w jednym uchu, idź do weterynarza od razu.
Czy alergia pokarmowa może dawać objawy tylko w uszach?
Tak, u części psów nawracające zapalenia uszu są przez dłuższy czas jedynym widocznym objawem alergii pokarmowej. Często jednak przy dokładnym oglądaniu znajdziesz też wylizywane łapy albo zaczerwienienie między palcami. Rozstrzyga dieta eliminacyjna i próba prowokacyjna.
Czy mogę sam wyczyścić psu ucho?
Zdrowe ucho zwykle nie wymaga czyszczenia. Swędzące i zaczerwienione ucho najpierw powinien obejrzeć weterynarz, który oceni błonę bębenkową i dobierze preparat. Nigdy nie używaj patyczków, octu ani wody utlenionej.
Czy karma może powodować zapalenie ucha?
Bezpośrednio nie, ale jeśli pies jest uczulony na składnik karmy, alergia wywołuje stan zapalny skóry w uchu, a na nim rozwija się zakażenie. Dlatego przy nawracających zapaleniach weterynarze często proponują dietę eliminacyjną.
Dlaczego zapalenie ucha wraca po leczeniu?
Krople opanowują drożdżaki i bakterie, ale nie usuwają przyczyny, która sprawia, że skóra w uchu się zapala. Jeśli tą przyczyną jest alergia, zapalenie wróci po kilku tygodniach od zakończenia kuracji. Częste są też nawroty po zbyt wcześnie przerwanym leczeniu, więc kontrola po kuracji ma sens.
Po jakim czasie diety zobaczę poprawę w uszach?
Dietę eliminacyjną prowadzi się co najmniej 8 tygodni, a najwięcej mówi to, czy po zakończeniu leczenia ucha zapalenie wraca. Jeśli przez kilka tygodni po kuracji uszy pozostają spokojne, a wcześniej szybko się psuły, to dobry znak. Zapisuj obserwacje w dzienniku, bo pamięć bywa zawodna.
Czy pies z alergią może się kąpać i pływać?
Może, ale woda w uchu sprzyja drożdżakom i bakteriom. Po kąpieli lub pływaniu osusz małżowinę ręcznikiem i zapytaj weterynarza, czy przy skłonności do zapaleń zaleca preparat osuszający przewód.
Czy swędzące uszy mogą być od pyłków?
Tak, alergia na pyłki daje bardzo podobny obraz jak pokarmowa, tylko nawroty częściej układają się w sezon. Jeśli uszy psują się każdej wiosny i latem, a zimą jest spokój, powiedz o tym weterynarzowi. Przy objawach przez cały rok w grę wchodzą jedzenie albo roztocza kurzu domowego.
- Przewód słuchowy to skóra, więc alergia, także pokarmowa, często pokazuje się właśnie w uszach.
- Oba uszy, nawroty i swędzące łapy wskazują na alergię; jedno ucho i nagły początek po spacerze na ciało obce.
- Krople opanowują zakażenie, ale nie przyczynę, dlatego przy alergii zapalenie wraca.
- Nie czyść ucha przed wizytą i nie używaj patyczków, octu ani starych kropli.
- Przy nawrotach zapytaj o dietę eliminacyjną na co najmniej 8 tygodni i próbę prowokacyjną.
